اين قضيه بسيار عجيب است . اميرالمؤمنين مىتوانست با هر شرطى كه گفته شد ، خلافت را قبول كند و بعداً اگر مصلحت نمىديد ، مىتوانست به آن شرايط عمل نكند . مگر عثمان به شرايط عمل كرد ؟ ولى تقواى اميرالمؤمنين مانع بود ، در نهج‌البلاغه مىخوانيم : وَ اللّه‌ِلَواعْطِيتُ الاقَالِيمَ السَّبْعَهِ وَمَا تَحْتَ افْلاكِهَا عَلَي انْ اعْصِيَ اللّهَ فِي نَمْلَةٍ أسْلُبُهَا جِلْبَ شَعيرَةٍ مَا فَعَلْتُهُ « 1 » « به خدا سوگند ! اگر تمام جهان را به من دهند كه پوست جو را به نا حق از دهان مورچه‌اى بگيرم ، من اين كار را نخواهم كرد . » به اميرالمؤمنين گفتند : معاويه با پول ما ، مردم را به دور خودش گرد آورده است ، چرا شما چنين نمىكنيد ؟ فرمود : « آيا از من مىخواهيد كه با ظلم و گناه ، منصب به دست آورم ؟ » « 2 » روزى كه خلافت را قبول كرد در خطابه‌اى آتشين فرمود : « بيت المال بايد به اهلش تقسيم شود ، و برابرى اسلامى بايد مراعات شود . » « 3 » مدتى نگذشت كه نگرانيها و هياهوها برخاست . شبى عده‌اى و از آن جمله طلحه و زبير خدمت اميرالمؤمنين ( ع ) آمدند و چون خواستند سخن گويند ، اميرالمؤمنين شمع را خاموش كرد و فرمود : « اين شمع بيت‌المال است و چون حرفها شخصى است و براى وضعيت مسلمانها نيست ، سوختن شمع بيت المال اشكال دارد . » « 4 » سرانجام ، مقدمهء جنگ جمل و به دنبالهء آن جنگ صفين و جنگ با خوارج تهيه شد . اميرالمؤمنين شخصيتى است كه حاضر نيست حسن بن على ، قبل از مسلمانها بهرهء خود را از بيت المال بگيرد و كسى مثل زينب كبرى از گردن‌بندى به عنوان عاريهء مضمونه استفاده كند . « 5 » اين فقط قطره‌اى از

--> ( 1 ) - نهج‌البلاغه فيض الاسلام ره ص 714 ( 2 ) - اتَاْمُرُونى انْ اطْلَبَ النَّصْرَ بِالْجَورِ ، لا وَاللّهِ لا افْعَلُ ( مناقب ابن شهر آشوب ج 2 ص 95 ) ( 3 ) - نهج‌البلاغه شرح ابن ابى الحديد چاپ بيروت ج 2 ص 271 - 273 ، شرح خطبهء 90 ( 4 ) - الامام على ( ع ) ص 500 ( 5 ) - مناقب ابن شهر آشوب ج 2 ص 108